WEIDEVOGELS IN FRIESLAND

Eigenlijk is er niet een groep vogels te bedenken die zo kenmerkend is voor het Nederlands agrarisch landschap als de weidevogels. Ze zijn als het ware het visitekaartje van de nederlandse vogelwereld. Hoewel er wat betreft hun natuurlijke omgeving het een en ander ten nadele is veranderd vergeleken met vroeger (denk maar aan verstedelijking en intensivering van de landbouw) heeft deze groep zich nog steeds prima weten te handhaven en vormt Nederland nog steeds een gewilde verblijfplaats voor ze. Een feit is in ieder geval dat veel buitenlandse vogelliefhebbers een bezoek brengen aan Nederland vanwege de tientallen soorten weidevogels die men hier kan vinden. 

Natuurlijk is Friesland, waar de agrarische sector een relatief groot deel van het landschapsbeeld bepaald, een ideale broed- en verblijfplaats voor deze groep vogels. Belangstelling voor en bescherming van weidevogels is dan ook onlosmakelijk verbonden met een stukje Friese cultuur, denk maar aan het kievitseieren rapen. Bescherming is altijd sterk op deze kievit gericht geweest, andere soorten hebben min of meer meegeprofiteerd van deze positieve aandacht. Hoewel er sprake zou zijn van een lichte terugval van het aantal kievits kan dit heel goed zijn te wijten aan de uitbreiding van de gebieden waar men de tellingen doet met gebieden met lagere dichtheden. Wat betreft de overbekende grutto zijn de berichten iets minder positief. De soort lijkt de laatste twintig jaar namelijk werkelijk in aantal te zijn teruggelopen. Enerzijds gaan er stemmen op die zeggen dat eerdere tellingen misschien te positief zijn geweest, anderzijds zijn er beschuldigingen richting grootschalige ontwateringsprojecten die de zogenaamde klei op veengebieden en veenweidegebieden hebben getroffen. Betrouwbare cijfers hierover ontbreken helaas.

Naast kievit en grutto, die ondanks bovenstaande nog steeds in grote getale voorkomen, vindt men in Friesland ook de scholekster nog in grote aantallen. Met een beetje geluk kun je de kemphaan ook nog steeds tegenkomen. Helaas is deze soort vrij zeldzaam geworden. Naar schatting enkele honderden exemplaren hebben hun leefgebied in het noordelijk deel van de buitendijkse graslanden van de voormalige Zuiderzee en de poldergebieden van de Waddenzee. Een paar andere soorten die zich prima thuis voelen in Friesland zijn; de watersnip, die bij voorkeur in veengebieden leeft, de tureluur die een wat gevarieerder leefgebied heeft en daar zijn menu ook op aanpast, de slobeend en de zomertaling, een slanke eendesoort met een vrij lange snavel.

Misschien interessant om te weten is dat ook veel van deze weidevogels grote afstanden afleggen naar hun overwinteringsgebieden. Hoewel bv de kievit ook 's winters grotendeels in Europa verblijft is er een kleine minderheid van deze soort die de oversteek maakt naar Noord-Afrika naar landen als Marokko, Tunesie en Algerije. Deze landen zijn 's zomers droog maar 's winters zijn er uitgestrekte natte graslanden te vinden waar de vogels zich uitstekend thuisvoelen. Voor de watersnip geldt eigenlijk hetzelfde hoewel kleine aantallen ook wel worden aangetroffen in landen als Senegal en Mali. Een vogel als de scholekster blijft dichter bij huis. Bij vorst wijkt het dier veelal uit naar Engeland en Frankrijk.

Samengevat kan men zeggen dat Friesland nog steeds het summum voor de weidevogelliefhebber is. Een kwalificatie waarmee zuinig moet worden omgesprongen wil men dit unieke stuk Friese fauna in de toekomst in stand houden.