DE ALOUDE TRADITIE VAN HET SKÛTSJESILEN.

Niet alleen in Friesland, maar ook daar buiten is het skûtsjesilen in de loop der jaren behoorlijk bekend geworden. Ieder jaar worden er door zowel de SKS als de IFKS kampioenschappen gehouden op de Friese meren. Daarnaast kan men deze karakteristieke zeilende vrachtschepen bewonderen bij wedstrijden als de Bolkoppenrace en de Harlingen - Terschelling race.

De aloude traditie van het skûtsjesilen voert ons terug tot in de vorige eeuw. In die vroege dagen was het wedstrijdzeilen slechts aan een kleine groep voorbehouden. De meeste schippers hadden er doodeenvoudig de tijd niet voor. Elk vaarbaar uur moest worden benut want het leven als vrachtvaarder was niet bepaald gemakkelijk. In het vaarseizoen had men een zwaar leven als er van 's morgens vroeg tot 's avonds laat moest worden gewerkt. Tijdens de wintermaanden was men gedwongen werkloos en in veel gevallen afhankelijk van de welwillendheid van winkeliers om proviand voor te schieten. Tot in de jaren vijftig werden skûtsjes gebruikt voor het vervoeren van vracht zoals mest, terpaarde, aardappelen, suikerbieten, turf en stenen. Omdat men vaak dagen onderweg was ging het gezin gewoon mee.

Vooral in de jaren dertig en veertig heerste er alom armoede onder de schippers door de opkomst van het vrachtverkeer over de weg en "nieuwlichters" die de mechanische kracht van een duwboot prefereerden en alleen zeilden wanneer de wind het meest gunstig was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte het vrachtvervoer per skûtsje een korte opleving door wegens het heersende brandstofgebrek. Mede hierdoor groeide in die jaren de belangstelling voor het zeilen van wedstrijden met deze schepen. In 1944 werd dan ook voor het eerst sinds jaren weer een programma gezeild met zaterdagse wedstrijden in Sneek, Grou en Earnewâld. Op 22 juli 1945 werd door een aantal enthousiastelingen besloten tot de oprichting van de Vereniging van Skûtsjesilers - commissies in Friesland. In '46 omgedoopt tot Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS). Begin tachtiger jaren is daar de IFKS bijgekomen die de open Friese kampioenschappen skûtsjesilen organiseert. De SKS kent slechts een beperkt aantal deelnemers, bij de IFKS kan iedere schipper zich inschrijven.

Na de oorlog ging de ouderwetse vrachtvaart helemaal onderuit en er werd slechts moeizaam een vervolg werd gemaakt met het organiseren van wedstrijden. Tegenwoording lijkt elk overgebleven skûtsje dat vaarklaar is wel ergens aan de start de verschijnen. Op het moment zijn er maar liefst zeventig skûtsjes in de vaart. Dit is mogelijk dankzij de inzet van vele liefhebbers en uiteraard de nodige donateurs. Schepen zijn vaak eigendom van een gemeente of worden geadopteert door bedrijven. Bovendien is de chartervaart een bloeiende bedrijfstak geworden zodat ook hier de nodige inkomsten uit kunnen worden gewonnen. Al met al vergt het veel inzet om de vloot in stand te houden maar dit is dan ook zeker de moeite waard zoals ieder jaar weer blijkt tijdens het skûtsjesilenspektakel op de Friese meren.