DE MUSKUSRAT, EEN WROETER DIE Z'N WEERGA NIET KENT.

De muskusrat is een zoogdier met een nog maar korte historie in Nederland. Eigenlijk heeft iedereen wel eens van het diertje gehoord. Dit is echter niet zozeer te danken aan zijn charmante verschijning alswel aan zijn ongeevenaarde wroet- en knaaglust en onnavolgbare voortplantingsdrift. Deze specifieke eigenschappen hebben vooral in de provincie Friesland een desastreus gevolg voor oevers en dijken. De bestrijding heeft dan ook nogal wat voeten in de aarde. Van lieverlee hebben we hem zelfs maar op de menukaart gezet (het "waterkonijn") oftewel, hoe de mens van de nood een deugd maakt. 

Het gezelschap van deze dieren hebben we in beginsel te danken aan een Tsjechische graaf. Zoals zoveel welgestelden vond hij in het jagen in onbekende contreien een welkome afleiding naast zijn - wie weet - routineuze bestaan. Begin deze eeuw bracht hij voor de aardigheid een paar pelsdiertjes mee naar huis uit Alaska. Hij zette ze uit in een visvijver, op zijn buitenverblijf in Bohemen, hield zich één seizoen in bedwang en legde er toen in korte tijd dertig stuks neer. Achteraf bekeken is de graaf waarschijnlijk toch niet zo'n goede schutter geweest. Tien jaar na die tijd namelijk schatten deskundigen het aantal muskusratten in een straal van honderd kilometer rond het buitenverblijf op ongeveer twee miljoen.....

Vanuit Bohemen trok de muskusrat de rest van Europa door en in 1941 werd hij voor het eerst in Nederland gesignaleerd. In 1974 werd hij voor het eerst gezien in de omgeving van Appelscha. Aangezien de muskusrat een echt waterdier is voelde hij zich hier al snel buitengewoon op z'n gemak. En hiermee was de provincie Friesland een probleem van formaat rijker.

De muskusrat is namelijk verzot op waterplanten. Het dier is in staat om hele rietkragen op te vreten, onze oeververdediging bij uitstek. Boeren worden vaak onaangenaam verrast omdat het dier tevens interesse heeft voor landbouwgewassen. Het meest berucht is de muskusrat echter als wroeter. Het zijn vooral de dijken en oevers die het hierbij moeten ontgelden want daarin graaft hij bij voorkeur zijn hol. Plus het uitgebreide gangenstelsel dat naar dit hol leidt. Bij kleinere dijken kan dit een forse aanslag op de stabiliteit van de waterkering betekenen. Ook zorgt hij met zijn gewroet voor een extra toevoer van grond op de bodem van sloten en vaarten, waardoor de waterafvoer kan stagneren. Met zijn gegraaf vlak onder de oppervlakte creëert hij onzichtbare valkuilen, een gevaarlijke situatie voor mensen en vee die hierdoor gemakkelijk botbreuken op kunnen lopen. Voor het laten verzakken van wegen draait de muskusrat eveneens zijn poot niet om.

De bestrijding van muskusratten gebeurt in onze provincie onder verantwoordelijkheid van Waterschap Friesland. Men heeft maar liefst 40 muskusrattenbestrijders in vaste dienst die er voor moeten zorgen dat de populatie ons niet boven het hoofd groeit. En dit lijkt aardig te lukken, zo blijkt uit een gesprek met een woordvoerder van Waterschap Friesland. Ving men in '94 en '95 nog zo'n 100.000 exemplaren per jaar, vorig jaar was dit aantal gedaald tot ruim 80.000 gevangen exemplaren. Dit zijn bemoedigende cijfers die sterk de indruk wekken dat het de bestrijders uiteindelijk toch zal lukken de populatie op een beheersbaar niveau te houden. Helemaal kwijt zullen we hem echter wel nooit meer raken, die muskusrat, en wat dat betreft kunnen we dan ook maar beter met hem leren leven.

Wilt u desalniettemin een vindplaats of vermoedelijke verblijfsplaats van een muskusrat doorgeven, dan kunt u contact opnemen met Waterschap Friesland.

Met dank aan Waterschap Friesland.